التالي باطل قطعا ، فالمقدم مثله . بيان الشرطية : أنّ التكليف مشروط بالمشقة ، و الثواب مشروط بخلوصه عن الأكدار و المشاق ، و الجمع بينهما محال ، و لا بدّ من تراخ بين التكليف و الثواب و إلّا لزم الإلجاء . متن : تكليف هميشگى نيست ، به خاطر اجماع و به خاطر رساندن پاداش [ به فرمانبرداران . ] شرح : مؤلف [ در اين عبارت ] مىخواهد بيان كند كه تكليف هميشگى نيست ، [ بنابراين ، انسان‌ها تنها در دنيا مكلف‌اند و در آخرت تكليفى وجود ندارد . ] بر اين مطلب اجماع و عقل دلالت دارد . اما [ دلالت ] اجماع [ بر انقطاع تكليف ] روشن است ، زيرا مسلمانان و غير مسلمانان همگى بر اين امر اتفاق دارند كه تكليف قطع مىشود [ و براى هميشه استمرار ندارد . ] و اما دليل عقلى ، بيانش آن است كه اگر تكليف هميشگى بود رساندن پاداش به شخص فرمانبردار ممكن نمىبود ، و تالى قطعا باطل است . بنابراين مقدم نيز باطل خواهد بود . بيان شرطيه آن است كه تكليف مشروط به سختى است ، [ و اساسا ريشهء واژهء تكليف ، كلفت ، به معناى مشقت است ، ] حال آن‌كه پاداش مشروط به خالص بودن آن از هر كدورت و سختى مىباشد ، و جمع ميان آن دو محال است . [ زيرا لازمهء تكليف ، بودن مشقت است و لازمهء پاداش ، نبودن مشقت ] همچنين لازم است ميان تكليف و پاداش فاصله باشد ، چراكه [ اگر آن دو مقارن هم باشد و مكلف بلافاصله پاداش عمل خود را ببيند ] الجاء به انجام تكليف لازم مىآيد ، [ و اين خلاف مقصود شارع مقدس است . ]